Dostoyevskiyning mashhur gapi bor: “Dunyoni go‘zallik qutqaradi”. Go‘zallik noyob hodisa aslida. U doim ham porlashi mumkin emas. Ulug‘ adib qutqaradi deyaptimi, demak, qutqarishi uchun dunyo jarlikka kelib qolishi kerak. Shunda u paydo bo‘ladi va nimadir qiladi.
Teatrning tarixi uzoq Rimga borib taqalsa, futbol spektaklidagi uslublar otasi Niderlandiya futboli desak, mubolag‘a ishlatmagan bo‘lamiz. Ha, Niderlandiya maktabi dunyo pragmatizmdan, yana qandaydir og‘irkarvon uslublardan zerikkanda, natijaga yopishib olgan futbol olamiga faqatgina joziba ulashish uchun tashrif buyuradi. Bo‘ldi.
Yigirmanchi asrda o‘z maktabiga ega bo‘lib-da jahon kubogini boshi uzra ko‘tara olmaganiga sabab ham shu. Beg‘araz tashrifi. U bundan sira achinmaydi. O‘ziga yoqqan jozibali futbolda davom etaveradi.
Tushunib yetdingiz, Ayaks... Bugungi kun afsonasi – Leo Messining o‘zi ham total futbolni dunyoga ulashgan va shuning natijasida Kruiff ko‘prigi orqali Kataloniya klubiga kelib qolgan uslubning kenja nabirasi hisoblanadi. Juda iqtidorli, balki shu paytga dovur mazkur maktabda o‘ynaganlarning eng iqtidorlisidir, ammo fakt shuki, uning futboldagi bobosi Ayaks va golland futboli.
Ayaksni yosh jamoa deyishsa kulgim qistaydi. Bugun u 120 yoshga kirdi. Nafaqat tarkibi, balki o‘zini ham yosh deyishadi nuqul. Ha, u doim keyingi yil turli klublarga uchib ketadigan qaldirg‘ochlari bilan porlaydi. Lekin u qachondan beri shunday qiladi, eslab ko‘ring. Eslolmadingizmi, unda otangizdan so‘rang, aytib bersinlar bu jamoa hech qanaqa yoshmasligini va qadimdan qanday missiya bilan yashab kelayotganini. Ayaks dunyo futboliga onda-sonda go‘zallikni eslatish uchun turli xil ko‘rinishda kelib ketuvchi noyob hodisa, shuni aytib bersinlar. Benazir akademiyasidan yetishib chiqadigan yulduzlari kishini hayratlantiradi va har kelganida yangicha uslub bilan dunyoni titratib ketadi. Chaqmoqqa o‘xshaydi. Shundan so‘zlasinlar.
Oltin to‘p Messiga kerak, bilamiz, Saloh uchun ham o‘z darajasidan balandga sakrash payti yetib keldi, Tottenhem o‘z dramasini yana davom ettirmoqchi, hammasini bilamiz, ammo Ayaksning missiyasi, kechirasizu, ularnikidan ancha oliyroq. Amsterdamliklar natijaga, raqibga, qandaydir megayulduzga, super-puper mablag‘larga suyangan tog‘klublarga ko‘z qirini ham tashlab o‘tirmaydilar. Keyingi yil Ayaks tarkibining asosiy qismi o‘sha megaklublarga o‘tib ham ketar, biroq hozir, ayni daqiqalarda ular shu missiyani bajarayotgan paytda Ayaks libosidalar, bu esa, qolganlar uchun qo‘rqinchli bo‘lishi turgan gap. Ishonmaydiganlar chempionlar ligasi turnirining 3 karra chempion jamoasi va turnirning eng yaxshi futbolchisidan so‘rab ko‘rishsin, ular bu gapimni ko‘zda yosh bilan tasdiqlab berishadi.
“1995 yil hali ko‘p-ko‘p qaytib turadi!” Amsterdam stadioni oldida yozib qo‘yilgan yozuvdan. Negadir haligacha ishonib yashayapmiz...
Xayrulla HAMIDOV.
P.S. "Ayaks"ning oltin gollari. Qarang, qanday yulduzlar bor bu o‘nlikda?!
