Xalqaro Olimpiya qo‘mitasi (XOQ) 26 mart kuni ayollarning sportda ishtirok etish huquqi bo‘yicha yangi siyosatni qabul qildi. Unga ko‘ra, transgender ayollar endilikda Olimpiya o‘yinlaridan butunlay chetlashtiriladi. Bu haqda The New York Times xabar berdi.

XOQ tomonidan qabul qilingan yangi tartib AQSH prezidenti Donald Trampning 2028 yilgi Los Anjeles o‘yinlari oldidan ayollar sporti bo‘yicha chiqargan farmoniga muvofiq keladi.

“Olimpiya o‘yinlari yoki XOQning boshqa tadbirlaridagi istalgan ayollar toifasidagi musobaqalarda, jumladan, yakka tartibdagi va jamoaviy sport turlarida ishtirok etish endilikda faqat biologik ayollar bilan cheklanadi”, deyiladi qo‘mita bayonotida.

Ishtirok etish huquqi bir martalik “SRY geni skriningi” asosida belgilanadi. Ushbu test hozirda yengil atletikada qo‘llanilayotgan bo‘lib, u so‘lak, yonoq epiteliysi yoki qon namunasi orqali amalga oshiriladi.

Qaror qabul qilinishidan avval XOQ ko‘plab ekspertlar bilan maslahatlashgan. O‘tgan 2025 yil oxirida XOQning tibbiyot va fan bo‘yicha direktori, kanadalik sobiq eshkakchi Jeyn Tornton transgender sportchilar va jinsiy rivojlanishida farqlar bo‘lgan atletlar bo‘yicha tadqiqot natijalarini taqdim etgan edi.

Hali ommaga e’lon qilinmagan ushbu tahlillarga ko‘ra, erkaklik jinsiy belgilari bilan tug‘ilgan sportchilar, hatto testosteron miqdorini tushirish uchun davolangan bo‘lsa ham, jismoniy ustunlikni saqlab qolishi aniqlangan.

Shu vaqtga qadar XOQ ko‘rsatmalari transgender ayollarga testosteron darajasi pasaytirilgan holda musobaqalarda qatnashishga ruxsat bergan, biroq yakuniy qarorni alohida sport federasiyalarining ixtiyorida qoldirgan edi. Hozirda yengil atletika, suzish, boks va regbi kabi sport turlarida transgenderlarning ayollar toifasida qatnashishi cheklangan.

Ma’lumot o‘rnida, 2024 yilgi Parij yozgi Olimpiya o‘yinlarida erkak bo‘lib tug‘ilib, keyinchalik jinsini o‘zgartirgan birorta ham ayol sportchi ishtirok etmagan. Hozirda Olimpiya darajasida necha nafar transgender ayol raqobatlashayotgani ham aniq emas. Mazkur tashabbus 2025 yil noyabr oyida ilgari surilgan edi.