Озарбайжон ёзувчисининг асарида онаизор шаҳарга кетиб қолган ўғли номидан хат ёзиб, ўзи ўзига почта орқали хатни юбориб, хатни почтальондан ўзи олиб, ҳамқишлоқ қўшниларига ўзи ўқиб бериб, ўзини ўзи овутиб яшаб, ўғлининг дийдорини кўролмай дунёдан ўтиб кетади. Қишлоқдаги қўшнилар меросни деб қишлоққа бирровга қайтган ўғлон қўлига муштипар она ўз бағрига неча бор босиб, қайта-қайта ўқиб, дасталаб сақлаб юрган, ўша ўзи ўзига ёзган хатлар билан бирга қанчадир пулларни топширишади. Ҳамза Умаров даврида радиода бу ҳикоя овозлаштирилган эди. “Мимино” муаллифи Данелия шу ҳикоя асосида кино асар яратган эди. “Афоня”ни айтяпман.
Мен ҳам бугун ўша кампирга ўхшаб иш тутсам дейман. Хаёлан Дастурхон ёзиб хаёлимда уйимга ташриф бўюрган меҳмонларим билан хаёлан суҳбат қурсам дейман. Бизнинг пайтимизда машҳур бўлган ўша “пельменная” олдидаги хиёбонда куни билан одам аримайдиган ишқибозлар тортишуви бўлар эди. Вақт топганимда мен ҳам тўда ичига кириб кетиб суҳбатларда қатнашар эдим. Мен ҳам тортишар эдим. Ҳозир ўша “пельменная” иморати ҳам, унга ёндошган қўғирчоқ театри ҳам йўқ бўб кетишган. Бугун ушбу югурик даврда ярим соатга кимнидир суҳбатга тортиб, футбол тортишувига чақириб бўлмайди. Ҳамма ўз уйида ўз бай-байига, яъни вай-файига тикилиб бутун дунё одамлари билан истаганча сиртдан суҳбатлашиб ётибди. Ҳамма сиртдан қувониб, сиртдан қайғуриб, сиртқи ҳаёт кечириб, бир-бири учун сиртқи одам бўлиб юрибди. Бугунги одамлар ўз чаккасига райҳон шохчасини қистириб ҳушбўй исини ҳидлаб юриш ўрнига, дўпписининг тагига райҳон суратини қистириб олган одамга ўхшаб қолишган. Ҳаммага шу маъқул бўлмоқда. Ман олдинлари юзма-юз суҳбатларга эриша олмай, ноилож хаёлан ёзган Дастурхонимга ўша муштипар она каби ўз қишлоғимдаги қўшниларимни эмас, ўз юртимдаги қўшниларимни, юртдошларимни, яъни Сиз ўқувчиларимни бир неча бор гувоҳ қилгандим. Кампирнинг қўшнилари каби Сизлар ҳам мени овутиш ниятида Дастурхонимни чин деб билиб, давра суҳбатини чиндан ўқир эдингиз. Раҳмат.
Бизнинг Жерард матбуот майдонига қайтгач, навбатдаги газета саҳифасини пойлаб Дастурхон ёзмай қўйибман. Бугун хаёлан ҳаммангизни яна Дастурхонимга таклиф қилмоқдаман. “Дийдор” кўришиб мириқиб суҳбат қурайлик. Сизлар жимгина тинглаб ўтиринг. Ҳаммамиз даврани совутмай бир биримизни овутиб-овутмай юрайлик.
Давоми Ҳасанали Қодиров блогида.
