Терма жамоалар сафида 15-16 ёшда дебют қилган футболчилар тарихда саноқли бўлган. Бир неча кун муқаддам Норвегия терма жамоаси сафида 15 ёшида дебют қилган Мартин Эдегор эса бу борада ўзига ҳос ва ажойиб рекорд ўрнатди.
Норвегиялик вундеркинд мисолида тарихда ўз терма жамоаси сафида жуда ёш пайтида майдонга тушган айрим футболчиларни эсга олишни жоиз деб топдик.
Футболда жуда ёш пайтида ўзини кўрсатганларни - феномен, кейинчалик эса даҳо дейишади. Бундай футболчилар вундеркинд эканлиги, бошқалардан ажралиб турадиган ҳислатлари ҳақида гапиришади. Футбол қироли - Пелени жуда ёш пайтида терма жамоада дебют қилганини жуда яхши биламиз. Аммо, Мартин Эдегор билан таққосласак, Пеле барибир қарияга чиқади. Бразилиялик афсонавий футболчи терма жамоа либосини илк маротаба кийганида 16 ёшу 259 кунлик бўлган. Илк ўйинини эса Пеле ўшанда Аргентинага қарши ўтказган.
Узоқ 1995 йилда Стефан Аппиа терма жамоада 15 ёшида дебют қилади. Аммо, ўшанда терма жамоа мураббийларида деярли ҳеч қандай таассурот қолдирмаган Аппиа, икки йил давомида ҳеч кимнинг эсига келмади. Сьерра-Леоне терма жамоасида 15 ёшида дебют қилган яна бир футболчи - Муҳаммад Каллон эса келажаги порлоқ футболчилардан деб эътироф этилди. Аммо, жуда ёш пайтида "Интер" билан шартнома имзолаган Каллон ҳам кейинчалик йўқолиб кетди. Терма жамоада сафида жуда ёш пайтида дебют қилган африкаликлардан энг машҳури эса ҳамон футбол ўйнамоқда - Ҳа, бу албатта, Самуэль Это'О. 16 ёшга тўлишига бир кун қолганда (15 ёшу 365 кун) Это'О терма жамоа либосида илк бор майдонга тушади. Аммо, унинг аниқ ёши ва паспорти борасида шу кунгача баҳслар тингани йўқ. Айримлар, ўшанда Это'Онинг ёши аслида 15 ёш бўлмаганини таъкидлашади ва ҳалигача бу борада баҳслашишга тайёрлар.
Аммо, Это'О 1997 йилда терма жамоада дебют қилгани факт. Орадан бир йил ўтиб, жаҳон чемпионати финал босқичида майдонга тушиб Пеленинг натижасини янгилагани ҳам кўпчиликнинг ёдидан кўтарилган факт. Аммо, ЖЧ финал босқичи баҳсларида Пеленинг ҳам, Это'Онинг ҳам рекордидан яхшироқ натижага эга футболчи борлигини кўпчилик билмаса керак - Шимолий Ирландия терма жамоаси сафида ЖЧда 17 ёшу 41 кунлик пайтида майдонга тушган Норман Уайтсайд бу борада мутлақ рекордчи саналади. Ҳа, бир пайтдар "Манчестер Юнайтед"да тўп сурган Уайтсайд ЖЧ рекордини ҳозирча ўзида сақлаб турибди.
Умуман, Европада футболчиларни жуда "сийлашади" ва Эдегоргача 15 ёшида терма жамоада дебют қилан футболчилар бунгача 3 нафарни ташкил этган. Лекин, бунга ҳам 100 йилдан ошди. Элит терма жамоалар орасида терма жамоада жуда ёш пайтида дебют қилган футболчиларни эслайдиган бўлсак, бу борада инглизлар анча футболчиларга меҳрибон. Аммо, Эдегор билан таққослаганда, Уолкотт ҳам, Руни ва Стерлинг ҳам анча "қария"га чиқиб қолади. Уолкотт 17 ёшида майдонга тушиб ҳамон рекордни ўзида ушлаб турибди. Руни ҳамда Стерлинг ҳам 17 ёшида терма жамоада дебют қилишган. Немисларда 17 ёшида дебют қилганлар деярли йўқ. Ўв бир пайтлар Уве Зеелар 17 ёшида майдонга тушган эди. Ҳозирги вундеркиндлар орасида эса бундайлар йўқ. Гётце, Макс Майер, Дракслер - буларнинг ҳаммаси 18 ёшида термада дебют қилишган. Подолськи 19 ёшида дебют қилганига Германияда қанча шов-шув бўлганди....
Италия ва Францияда бундай вундеркиндларга анча талабчан. Итальянлар ва французлар 18 ёшга тўлмаган футболчиларга терма жамоа эшигини очишмайди. Жуда мақталаётган Бельгия терма жамоасида эса, аксинча, иқтидорли ўсмирлар анчагина. Ванден Борре ва Лукаку 16 ёшидаёқ терма жамоада дебют қилишга улгуришган. Уэльсда ҳам вундеркиндлар ҳар 10 йилда бир чиқиб қолади. Гарэт Бэйлга тегишли рекордни Харри Уилсон янгилаганига бир йилдан ошгани йўқ. Хорватияда ҳам битта вундеркинд пайдо бўлди - Ален Ҳалилович 16 ёшида асосий терма жамоада дебют қилди ва кўп ўтмай Хорватияни тарк этиб Барселона билан шартнома имзолади.
Ўзимиз билганлардан, Россия терма жамоасида Игорь Акинфеев 18 ёшида дебют қилиб рекорд қўйган. Португалияда эса Криштиану Роналдудан аввалроқ порлаган юлдуз бор. Унинг исми Футре ва у 17 ёшида терма сафида дебют қилган.
Бир пайтлар профессионал футболда 14 ёшида, АҚШ терма жамоасида эса 16 ёшида дебют қилган Фредди Аду ҳақида анча кўп ва хўп эшитганмиз. Аммо, бу футболчи борасида ҳам жуда кўп баҳс ва мунозаралар бўлган. Сабаби, Аду 18 ёшидан кейин деярли ҳеч қаерда кўриниш бермади.
Ўтган ҳафтада Норвегия термасида дебют қилган Мартин Эдегор эса, ҳозирданоқ шов-шув бўлаётгани бежизга эмас. Аҳамияти жуда баланд бўлган баҳсда заҳирадан майдонга тушган ва ўзини йўқотиб қўймаган футболчи мақтовларга сазовор. Ҳозирдан унга Англиянинг деярли барча гранд клублари, шаҳсан Арсен Венгер ва "Бавария" бекорга қизиқиш билдирмаяпти. Аҳамиятлиси, Эдегор мазкур ўйинга психологик ва маънан тайёр эди. Бунгача ўртоқлик учрашувида майдонга тушган вундеркинд расмий ўйинда ҳам ўзини йўқотиб қўймади. Норвегияда эса, унинг типидаги ҳужумкор ярим ҳимоячилар деярли йўқ.
Шу тариқа, Мартин Эдегор 1910 йилда Норвегия термасида 16 ёшида майдонга тушган Тормод Кьеллсеннинг рекордини янгилади. Европа рекорди эса ҳамон ўз кучида - узоқ 1882 йилда Ирландия термасида 15 ёшу 154 кунлик пайтида майдонга тушган Самэль Жонсонга тегишли рекордни ҳеч ким ҳали янгилагани йўқ.
