O‘zbekiston sporti so‘nggi yillarda dunyo arenasida mislsiz yutuqlarga erishib, Vatanimiz bayrog‘ini eng nufuzli musobaqalarda baland ko‘tarib kelmoqda. Xususan, sharqona yakkakurash turlari, jumladan, karate bo‘yicha milliy terma jamoamiz vakillari Osiyo va jahon chempionatlarida, nufuzli xalqaro turnirlarda o‘zlarining yuksak mahorati va bukilmas irodasini namoyon etmoqda. Shunday umidli va zafarli sportchilarimizdan biri — 16 karra O‘zbekiston chempioni, xalqaro toifadagi sport ustasi, 3 bora qora belbog‘ sohibi Shohrux Tursunmuhammatovdir.
Ushbu maqolamizda Bugun 2026 yilning avgust oyidagi sarhisoblar va sportchining bosib o‘tgan shonli yo‘li, xususan, Osiyo chempionatlaridagi murosasiz bahslari, taktik usullari, eng kuchli raqiblarga qarshi kechgan kumite janglari va uning shaxsiy hayoti haqida atroficha fikr yuritamiz.
Kamolotga eltgan ilk qadamlar va bolalik xotiralari
Shohrux Tursunmuhammatov 2001 yil Andijon viloyatining xushmanzara Shahrixon tumanida tavallud topgan. Bolaligidanoq harakatchan va qat’iyatli bo‘lgan Shohrux 7 yoshida karate to‘garagiga qadam qo‘ygan. Shahrixon tumanidagi "Uragan" karate sport klubida uning dastlabki mashg‘ulotlari boshlangan. Zahmatkash va tajribali murabbiy Ilhom Umarov uning birinchi ustoziga aylandi. Ilhom Umarov yosh Shohruxda nafaqat zarba berish va blok qo‘yish texnikasini, balki haqiqiy sportchiga xos intizom, sabr-toqat va raqibga bo‘lgan hurmat kabi fazilatlarni shakllantirdi.
Shohrux o‘zining sportga kirib kelishi haqida xotirlar ekan, shunday deydi: "Karatega 7 yoshimda kirib kelganman. Ota-onam sport bilan shug‘ullanishimni qo‘llab-quvvatlashgan va shu tariqa karate yo‘lini tanlaganman. Mening ilk murabbiyim Ilhom Umarov bo‘lgan. Ustozim menga nafaqat karate texnikalarini, balki intizom, sabr va mehnatsevarlikni ham o‘rgatgan. Dastlabki mashg‘ulotlar oson bo‘lmagan, ammo aynan o‘sha davrdagi mashaqqatlar meni chiniqtirib, katta maqsadlar sari intilishimga turtki bo‘lgan. Vaqt o‘tishi bilan karate men uchun oddiy mashg‘ulot emas, balki hayotimning ajralmas qismiga aylandi."
Shahrixondagi 44 sonli ixtisoslashtirilgan maktabda ta’lim olish bilan birga, har kuni charchoq bilmay mashg‘ulot zaliga shoshilgan qahramonimiz tez orada tuman va viloyat birinchiliklarida tengsiz ekanligini isbotladi.
Terma jamoaga kirish va respublika arenasidagi gegemonlik
2015 yil Shohrux Tursunmuhammatov faoliyatida burilish yasadi. 14 yoshli iqtidorli sportchi o‘zining yuqori texnikasi va g‘alabaga bo‘lgan bukilmas ishtiyoqi bilan murabbiylar e’tiborini tortdi hamda O‘zbekiston milliy terma jamoasi safiga qabul qilindi. Shu kundan e’tiboran uning uchun professional sportning mashaqqatli va mas’uliyatli bosqichi boshlandi.
Milliy chempionatlarda ketma-ket qo‘lga kiritilgan g‘alabalar Shohruxning o‘z vazn toifasida yetakchi ekanligini ko‘rsatdi. U turli yosh va vazn toifalarida — dastlab 52 kg, so‘ngra 61 kg, 67 kg va nihoyat 75 kg vaznlarda ketma-ket zafarlar quchib, umumiy hisobda 16 karra O‘zbekiston chempioni va Kubogi sohibiga aylandi.
Bundan tashqari, milliy birinchiliklarda 1 ta kumush va 4 ta bronza medalini ham qo‘lga kiritgan. 16 marotaba mamlakat chempioni bo‘lish — bu O‘zbekiston karate tarixida kamdan-kam uchraydigan ko‘rsatkich bo‘lib, buning ortida qancha ma’lumot va tinimsiz intizom yotganini tasavvur qilish qiyin emas.
Ta’lim va sport: Zukko talaba va chempionlik muvozanati
Shohrux Tursunmuhammatov nafaqat tatamida, balki ilmiy va ta’lim sohasida ham yuksak natijalarni qayd etdi. Maktabni muvaffaqiyatli tamomlagach, u Prezident olimpiadasida birinchi o‘rinni egalladi va ushbu buyuk g‘alabasi evaziga Andijon davlat universitetiga imtihonsiz, Prezident granti asosida o‘qishga qabul qilindi.
2019-2023 yillar mobaynida Andijon davlat universitetining sport faoliyati yo‘nalishida tahsil olgan Shohrux, o‘quv darslari va milliy terma jamoaning xalqaro yig‘inlarini birdek muvaffaqiyatli olib bordi. Universitetda olgan nazariy bilimlari — anatomiya, fiziologiya, sport psixologiyasi va taktik tayyorgarlik uning tatamidagi janglarida ham asqotdi. Sportchi kunlik tartib-intizomni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish orqali 2023 yilda universitetni a’lo baholar bilan tamomladi.
Osiyo chempionatlari va xalqaro maydondagi murosasiz janglar
Shohrux Tursunmuhammatovning xalqaro maydondagi debyuti va eng shiddatli bahslari aynan Osiyo qit’asi chempionatlariga to‘g‘ri keladi. Osiyo karate maktabi — xususan Yaponiya, Eron, Qozog‘iston, Iordaniya va Ozarbayjon kabi davlatlar dunyoda ushbu sport turi bo‘yicha yetakchi hisoblanadi. Shunday ekan, Osiyo chempionatida medal olish jahon chempionatidan qolishmaydigan darajada og‘ir kechadi.
Shohruxning ilk yirik xalqaro muvaffaqiyatlaridan biri 2016 yil 28-29 aprel kunlari bo‘lib o‘tdi. IV Markaziy Osiyo Chempionatida 14-15 yoshli o‘smirlar o‘rtasida -52 kg vazn toifasida ishtirok etgan vakilimiz, barcha raqiblarini ketma-ket mag‘lub etib, oltin medalni qo‘lga kiritdi.
Oradan ikki yil o‘tib, 2018 yilning 6-13 may kunlari Yaponiyaning Okinava hamda boshqa shaharlarida o‘tkazilgan Karate bo‘yicha Osiyo Federasiyasi (AKF)ning 17 Kadetlar, Juniorlar va 21 yoshgacha (U21) bo‘lgan sportchilar o‘rtasidagi Osiyo chempionati Shohrux uchun haqiqiy mahorat sinovi bo‘ldi. U ushbu musobaqada 61 kg vazn toifasida qatnashdi.
Okinava tatamilarida kechgan ushbu nufuzli turnirda Shohrux jami 3 marotaba shiddatli kumite bahsida maydonga tushdi:
Birinchi jangida u Xitoy Xalq Respublikasi vakiliga qarshi tatamiga chiqdi va o‘zining chaqqon harakatlari, aniq zarbalari evaziga raqibini ishonchli tarzda mag‘lubiyatga uchratib, keyingi bosqichga yo‘l oldi.
Ikkinchi bahsda Qozog‘iston terma jamoasi vakili bilan kuch sinashdi. Ushbu keskin va murosaiz kurashlarga boy kechgan jangda raqib tomonidan qoidabuzarlik va taqiqlangan usul qo‘llanilgani sababli bahs taqiqlangan holat (zaprecheniya) bo‘yicha to‘xtatildi.
Uchinchi o‘rin va bronza medali uchun kechgan hal qiluvchi bahsda esa Shohrux mezbon Yaponiya vakili — amaldagi Osiyo chempioniga qarshi tatamiga chiqdi. Maydon egalarining bosimi va muxlislarning hayqiriqlariga qaramay, Shohrux jangni to‘liq o‘z nazoratiga oldi. U mukammal taktika va chaqmoqdek tezkor hujumlar evaziga amaldagi chempion Yaponiya vakilini 8:0 hisobidagi yirik va mutlaq g‘alaba bilan tor-mor etib, Osiyo chempionatining bronza medalini qo‘lga kiritdi.
Shuningdek, 2022 yil 1-3 iyul kunlari bo‘lib o‘tgan Birinchi Shotokan Osiyo Chempionatida Shohrux Tursunmuhammatov kattalar o‘rtasida -75 kg og‘irroq va jismonan o‘ta talabchan vazn toifasida ishtirok etib, yana bir bor yuksak matonat ko‘rsatdi. U ushbu turnirda dastlabki bosqichlarda Qirg‘iziston va Hindiston vakillarini yirik hisobda mag‘lub etdi, chorak finalda Iordaniya sportchisini yutdi va yakunda 3 o‘rin uchun kechgan jangda Ozarbayjon vakilini mag‘lub etib, navbatdagi qimmatli bronza medalini terma jamoamiz xazinasiga qo‘shib qo‘ydi.
Shaxsiy hayot, xobbi va sportchining xarakteri
Sportdagi shiddatli va murosasiz janglarga qaramay, hayotda Shohrux Tursunmuhammatov juda samimiy, kamtarin va tartibli insondir. U bo‘sh vaqtlarida kitob mutolaa qilishni, xususan, mashhur shaxslarning biografiyalari va psixologik asarlarni o‘qishni xush ko‘radi. Shuningdek, tog‘ bag‘rida sayr qilish, tabiat qo‘ynida dam olish va shaxmat o‘ynash uning sevimli xobbi mashg‘ulotlaridir. Shaxmat unga tatamida ham bir necha qadam oldindan fikrlashga, raqibning harakatlarini oldindan sezishga yordam beradi.
Shohrux yosh karatistlarga va o‘z ortidan kelayotgan yosh avlodga qarata shunday deydi: "Yosh sportchilarga eng asosiy maslahatim — hech qachon mehnatdan qochmaslik va o‘z maqsadiga sodiq qolishdir. Natijaga bir kunda erishib bo‘lmaydi. Har bir muvaffaqiyat ortida yillar davom etgan mashaqqatli mehnat yotadi. Murabbiyingizning maslahatlarini qadrlang, intizomli bo‘ling va mag‘lubiyatlardan qo‘rqmang. Chunki har bir mag‘lubiyat sizni kuchliroq sportchiga aylantiradi. Agar bugungi tajribam bilan 7 yoshdagi o‘zimga bitta maslahat bera olganimda, "Hech qachon taslim bo‘lma va har kuni kechagidan yaxshiroq bo‘lishga harakat qil, der edim."
Shohrux Tursunmuhammatov — o‘zining mehnatsevarligi, qat’iyati va yuksak intizomi bilan nafaqat O‘zbekiston, balki jahon karate maydonida munosib o‘rin egallagan haqiqiy sportchi timsolidir. Uning Andijonning Shahrixon tumanida boshlangan sport yo‘li bugun AQSH va Kanada kabi ulkan davlatlarning muhtasham sport arenalarida Vatanimiz bayrog‘i baland hilpirashiga sabab bo‘lmoqda. Ishonamizki, Shohrux kelgusidagi xalqaro turnirlarda va jahon chempionatlarida ham yangi-yangi zafarlarni qo‘lga kiritib, muxlislar hamda el-yurt ishonchini oqlashda davom etadi.
Ramazon TO‘YCHIYEV tayyorladi
